«تنظیم نادرست اندازه‌ی نوشتار»، «فاصله‌ی نامناسب بین خطوط»، «استفاده‌ی نابجا از فونت‌ها» و «عدم رعایت فاصله بین پاراگراف‌ها» از جمله‌ی این بی‌سلیقگی‌هایی هستند که باعث خستگی چشم و دل‌زدگی خواننده می‌شه و در نهایت، احتمال بازگشت اون‌ها رو کاهش می‌ده. اینجا سعی دارم گذار کوتاهی به هر کدوم از این موارد داشته باشم. امید آن‌که کمتر از این کج‌ذوقی‌ها ببینیم.

اندازه‌ی نوشتار

مقصود از نوشته‌ها در صفحه، همون «متن اصلی» و «سرتیتر (heading)»ها است که می‌شه درباره‌ی اندازه‌های مناسب‌شون کلی صحبت کرد. حتما حتی در بعضی رسانه‌های چاپی مثل کتاب‌ها هم دیدید که گاهی نوشته کمی ریز یا کمی درشت‌تر به نظر می‌رسه و شما رو اذیت می‌کنه. یا اندازه‌ی تیترها با بقیه اجزای صفحه هم‌خوانی نداره. همین‌طور، در وب هم بسیارند این موارد.

این تصویر رو ببینیم: (عرض متن صفحه‌ی اصلی رو دستی کم کرده‌م.)

حتما متوجه اندازه‌ی بزرگ‌تر از معمول نوشته می‌شید. اندازه‌ی این نوشته رو فایرفاکس 14px محاسبه کرده، که واقعا برای فونت Tahoma بزرگه. این فونت، چه روی متن انگلیسی و چه متن فارسی، برای فونت‌های بین 11px تا 13px خوانا و مناسبه. این اندازه برای متن اصلی صفحه مناسبه و اصلا جالب نیست که برای تیترها استفاده بشه. چیزی که متاسفانه خیلی رایجه و فارسی‌ساز محترم قالب این وبلاگ هم همین‌کارو کرده! در ادامه، بیشتر در این‌باره بررسی می‌کنیم.

سرتیترها

نکته‌ی دیگه، مربوط می‌شه به اندازه‌ی تیترها و تناسب بین اندازه و اهمیت اون‌ها. این دو تصویر رو هم ببینیم:

و

این‌ها هر دو از یک صفحه و از یک پست وبلاگ گرفته شده‌ن و جالب اینه که از روی اندازه‌ی نوشته، اصلا نمی‌شه تشخیص داد کدوم عنوان پسته و کدوم یه زیر عنوان. جزئیاتشون رو ببینیم:

• اولی: h2، فونت: Tahoma، اندازه محاسبه‌شده در فایرفاکس: 17px
• دومی: h3، فونت: Tahoma، اندازه‌ی محاسبه‌شده در فایرفاکس: 16.3833px

اندازه‌ی نوشته‌ها خیلی نزدیک به هم‌اند! این نزدیکی اندازه‌ی عنوان متن و زیرعنوان‌ها در صفحه‌ای مثل وبلاگ، می‌تونه خواننده رو در نگاه اول به شک بندازه که آیا ادامه‌ی همون پسته یا پست جدیدی رو داره می‌خونه! همیشه باید به نسبت اهمیت نوشته‌ها، اندازه‌شون تعیین بشه. عنوان پست از یه زیرعنوان اهمیت بیشتری داره و این دو نباید با اندازه‌های یک‌سان در صفحه قرار بگیرن.

دقت داشته باشیم که HTML شش تگ سرتیتر(heading) داره که باید ازشون به درستی و در جای مناسب و با استایل مناسب استفاده بشه. اندازه‌ی این تگ‌ها هر کدوم بازه‌ی مشخصی داره که به تناسب کاربردشون تعریف شده‌ن. اگه بخوایم اندازه رو هر جور دوست داریم روی هر تگ بذاریم دیگه چه نیازی به کاربرد headingها بود؛ خیلی ساده div می‌گذاشتیم!

در ادامه

در این پست، تصاویری از بلاگ خیلی خوب داتیس‌دیزاین گذاشته بودم که طراحی بسیار زیبا و خلاقانه‌ای هم داره. فقط برای نمونه از این تصاویر استفاده کردم، ضمن این که برام ناراحت‌کننده بود (بیشتر به عنوان یه خواننده) که این طراحی زیبا با کوتاهی در استایل نوشتار ناقص به نظر برسه.

در سه پست بعدی، به بررسی سه مشکل باقی‌مونده می‌پردازم.

در همین رابطه

در رابطه با خوانایی و اندازه‌ی فونت‌ها در صفحات وب، پیشنهاد می‌کنم نوشته‌ی پایین از Inside Clean رو حتما بخونید. در نوشته‌های آتی باز هم به مطلب خوبی از این وبلاگ اشاره می‌کنم.

• میزان خوانایی فونت ها در صفحات وب

اما CMSها چه ابزارهایی ارائه می‌دهند تا کار را برای کاربر عادی راحت کنند؟ مهم‌ترین ابزار مشترک بین همه‌ی سیستم‌های مدیریت محتوا، یک ویرایش‌گر برای گرفتن مطالب دلخواه کاربران است. CMSهای مختلف، ویرایش‌گرهای گوناگونی را ارائه می‌دهند که از جمله‌ی معروف‌ترین این ویرایش‌گرها می‌توان به ویرایش‌گرهای WYSIWYG، ویرایش‌گرهای با قابلیت پذیرش bbCodeها و Textile اشاره کرد. شاید نه پرکاربردترین، ولی کاربرپسندترین آنها، همان WYSIWYGها باشند، چرا که قابلیت قالب‌بندی متن را به سادگی در اختیار قرار می‌دهند. محیط این گونه ویرایش‌گرها شبیه به نرم‌افزارهای واژه‌پرداز همچون Microsoft Word طراحی شده تا کاربران، در محیط وب احساس راحتی بیشتری داشته باشند.

ویرایش‌گرهای WYSIWYG از دید بعضی طراحان حرفه‌ای وب

تا اینجا همه چیز از دید یک کاربر عادی خوب و کافی است. اما چرا کسانی که با طراحی وب آشنا هستند، استفاده از ویرایشگرهای متنی ساده را به این‌گونه ویرایش‌گرها ترجیح می‌دهند؟

Jon Christopher در این پست، عقیده دارد استفاده از ویرایش‌گرهای دیداری، می‌تواند طراحی خوب یک وب‌سایت را به هم بریزد.
Jim Stitzel از TextileWrapper استفاده می‌کند و معتقد است ویرایش‌گر دیداری وردپرس کارایی لازم را برای او ندارد.
Abhijit Nadgouda از نقص‌های ویرایش‌گرهای WYSIWYG می‌گوید. به نظر او این گونه ویرایش‌گرها با آوردن استایل‌ها به کد xHTML از استانداردها فاصله دارند.
نظر شخصی خود من هم به عنوان یک توسعه‌دهنده‌ی وب غیرحرفه‌ای این است که این گونه ویرایش‌گرها، کدی بسیار کثیف، غیر مفهومی و مخالف استانداردهای وب تولید می‌کنند.

محدودیت‌ها و مشکلات ویرایش‌گرهای WYSIWYG

می‌توان گفت بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مشکل ویرایش‌گرهای WYSIWYG، غیر Semantic بودن آنهاست. امروزه در استانداردهای وب، یکی از مهم‌ترین مسائل مورد گفتگو، مبحث semantics است. به طور خلاصه semantics در طراحی وب، در مورد معنا و مفهوم بخشیدن به XHTML است. هر تگ هدفی را دنبال می‌کند و برای مورد خاصی به کار می‌رود. به علاوه، attributeهای id و class باید مشخص‌کننده‌ی دلیل وجود آن تگ باشد. به طوری که اگر کسی با XHTML آشنایی کافی داشته باشد، بتواند با مرورکردن کد، تجسم قابل قبولی از ساختار کار پیدا کند.

غیر مفهومی بودن کد تولیدشده توسط این ویرایش‌گرها، موجب غیر استانداردبودن آن می‌شود؛ حتی اگر پوسته‌ی وب‌سایت کاملا استاندارد طراحی شده باشد. نتیجه آن‌که زحمات طراح برای هرچه باکیفیت‌تر و استانداردتر شدن کار، به باد فنا می‌رود!

به علاوه، از آن‌جایی که ویرایش‌گرهای WYSIWYG شبیه به نرم‌افزارهای واژه‌پرداز طراحی شده‌اند و از قابلیت تنظیم دستی قالب‌بندی نوشته (مثل فونت، رنگ، اندازه، …) برخوردارند، دست کاربر را باز می‌گذارند تا خصوصیات قالب‌بندی نوشته را به طور غیرهدفمند و تنها بر پایه‌ی سلیقه‌ی آنی‌اش تغییر دهد، نه بر اساس استایل‌هایی که در CSS پوسته تعریف شده‌اند.

جالب آن که، حتی نرم‌افزارهای واژه‌پرداز مانند Microsoft Word و OpenOffice.org برای استایل‌های خود قابلیت نام‌گذاری گذاشته‌اند تا قالب‌بندی نوشته‌ها با کیفیت بیشتری انجام گیرد؛ اما ویرایش‌گرهای تحت وب ما هنوز همان رویه‌ی قدیمی خود را دنبال می‌کنند!

آن‌چه می‌بینید، همان چیزی است که در نظر داشتید

شاید بهترین راه‌حلی که من برای حل این مسئله دیده‌ام، WYMeditor باشد. ویرایش‌گری از نوع WYSIWYM که کوتاه‌شده‌ی What You See Is What You Mean است. یعنی آن چیزی که می‌بینید، همان چیزی است که در نظر داشتید. ایده‌ی این ویرایش‌گر، ترکیبی از WYSIWYGها برای جلب رضایت کاربران عادی، و توجه بیشتر به هر جزء به کاررفته در کد است.

اساس کار این ویرایش‌گر، بر استایل‌های از پیش تعریف‌شده است. دیگر از تنظیم دستی قالب‌بندی نوشته خبری نیست. بنابراین تگ‌های اضافی و خلاف استانداردها، همچون <font> در کد خروجی دیده نمی‌شود. به جای آن، می‌توانید به هر هدینگ، لیست، پاراگراف و … کلاس‌های از پیش‌تعریف‌شده نسبت داد که با پوسته‌ی وب‌سایت هم‌خوانی داشته باشند.

با این که WYMeditor هنوز ایده‌ی خام و کارنشده‌ای است، به گمان من می‌تواند راه آینده‌ی ویرایش‌گرهای دیداری باشد. ویرایش‌گرهایی که css شما را در هنگام ویرایش اعمال می‌کنند.

ویژگی‌ها

• این پوسته‌ی دو ستونه‌ی سبز و سفید و خاکستری، با وردپرس 2.3 (آخرین نگارش وردپرس تا امروز که بتا هست) سازگاره و از قابلیت برچسب‌ها (Tags) و ابرچسب‌ها (Tags Cloud) پشتیبانی می‌کنه.
• از ابزارک‌ها پشتیبانی می‌کنه. و یک نوار کناری (ساید‌بار) تعریف شده برای این کار داره.
• با افزونه‌ی تاریخ جلالی، نوشته‌ی آقای مانی منجمی سازگاری داره و از توابعش استفاده می‌کنه.
• فایل rtl.css و زبان این پوسته به شکل جداگونه در پوشه‌ش قرار داده شده‌ن.
• فایل منبع زبان، fa_IR.po برای راحتی بیشتر در اختیار گذاشته شده. برای تغییر در برگردان فارسی پوسته می‌تونید این فایل رو با برنامه‌ی poEdit ویرایش کنید.
• این پوسته امکان نوشتن Aside‌ها رو فراهم می‌کنه. برای اطلاعات بیشتر Matt’s Asides Technique رو ببینید.
• تصویر سربرگ رو به راحتی می‌تونید عوض کنید. یه چیزی شبیه به پوسته‌ی پیش‌فرض وردپرس، Kubrick.
• این پوسته سه قالب جالب برای برگه‌های «بایگانی»، «تماس با ما» و «پیوندها» ارائه می‌ده. برای استفاده از این قالب‌ها کافیه یک برگه‌ی جدید بسازید و در جعبه‌های سمت چپ (در وردپرس فارسی) از بخش «پوسته‌های برگه» قالب مورد نظر خودتون رو انتخاب کنید. مثلا برای ساختن برگه‌ی بایگانی، کافیه قالب Archives رو انتخاب کنید.
• علاوه بر داشتن سه قالب برای صفحات، دارای فایل attachment.php هم هست که به شما امکان استفاده از یکی از قابلیت‌های جدید وردپرس 2.0 رو می‌ده. این قابلیت به خوانندگان وبلاگ شما اجازه می‌ده تا درباره‌ی فایل‌های پیوست نوشته‌های شما نظر بدن.
• و در آخر: در شیوه‌نامه‌ی این پوسته از چند فونت فارسی استفاده شده. این فونت‌ها در بسته‌ی فشرده‌ی پوسته قرار داده شده‌ن. البته اگه بیننده‌ی وبلاگ شما اون فونت‌ها رو نصب نداشته باشه مشکلی نیست. فونت‌های عمومی‌تر اضافی هم برای اون حالت تعریف شده. فونت‌ها: B Vahid, B Yagut, B Nazanin. تا جایی که من می‌دونم استفاده از هر سه‌ی این فونت‌ها آزاد و رایگانه.
  (پیام تایپوگرافیکی: بیایید استفاده از فونت‌های فارسی را در بین فارسی‌زبانان گسترش دهیم!)

آزمایش نشده

• این پوسته باید با افزونه‌ی Gravatars سازگاری داشته باشه. ولی من فرصت نکردم آزمایش کنم. اگه این افزونه رو نصب دارید آزمایشی بکنید این پوسته رو بعد به من بگید درسته یا نه. خدا خیرتون بده!

اشکالات شناخته‌شده

• این پوسته ابزارک (widget) «درباره» رو اضافه می‌کنه به بخش ابزارک‌ها. ولی از اون استفاده نکنید. کار نمی‌کنه. منم زیاد روش کار نکردم درستش کنم. شاید نسخه‌ی بعدیش درستش کنه. شایدم خودم درستش کردم. (البته اگه بشه چنین کاری کرد کلا! مطمئن نیستم.)
• xhtml این پوسته از برخی جنبه‌های فنی – فقط در بعضی جاها – نادرست و غیراستاندارد نوشته شده. البته مشکلی توی کاربردش پیش نمیاد. جای نگرانی نیست. شاید بعداً وقت کردم بازنویسی کردم کدشو. (البته امیدوارم نویسنده‌ش سرمو نبره!)

ممکنه بازم اشکال داشته باشه من حضور ذهن نداشته باشم یا ندیده باشم. توی هر جایی اشکال دیدید خوشحال می‌شم بدونم.

اگه پیشنهادی برای این پوسته دارید یا می‌خواید برای وبلاگ خودتون ازش استفاده کنید و سفارشیش کنید و نمی‌دونید چطوری اون کارو انجام بدید، بپرسید. خوشحال می‌شم بتونم کمک کنم.

دریافت پوسته

پوسته رو از box.net من دریافت کنید.

با شرکت در این جشن به آزادی نرم‌افزار و تفکر اپن‌سورس احترام بگذارید.

زمان و مکان برگزاری:
امروز، 19 شهریور ساعت 4 عصر.
تهران – خیابان ولی عصر – چهارراه ولی عصر – پارک دانشجو

پیوندها در همین راستا:

• وردپرس فارسی در جشن روز آزادی نرم افزار (وردپرس فارسی)
  
• وردپرس و جشن روز آزادی نرم افزار (مهرداد)
• حضور وردپرس فارسی در جشن نرم افزارهای آزاد تهران (مانی)
• وردپرس فارسی و جشن اپن سورسی ها (عصرونه – نوید)
• شما هم دعوتید (underline)
• وردپرس فارسی در جشن روز آزادی نرم افزار (Mizsia)

پس از مراسم:

• ساعتی با وردپرس فارسی و لینوکس (B a r a k a)
• وردپرس فارسی در جشن روز آزادی نرم‌افزار (underline)
• آلبوم تصاویر (آقای ستاری)

بسیار بسیار مایه‌ی خوشحالی و خرسندی منه این موضوع. از همه‌ی کسانی که به تفکر اپن‌سورس و نرم‌افزار آزاد اعتقاد دارن خواهش می‌کنم اگر در محل زندگی‌تون این جشن برگذار می‌شه حتماً شرکت کنید. من اگه هفته‌ی آینده برگذار می‌شد احتمالا می‌تونستم شرکت کنم. ولی افسوس الان نمی‌شه.

خوشحالم که در ایران جنبش گسترش اپن‌سورس اینقدر داره خوب کار می‌کنه. ای کاش برنامه‌نویسان ایرانی هم به سمت برنامه‌نویسی اپن‌سورس روی میاوردن و فعالیت می‌کردن تا هر چه بیشتر محتوای اپن‌سورس فارسی‌زبانمون رو غنی‌تر و پربار تر می‌کردیم.

افسوس که ایران در این زمینه هنوز خیلی عقبه. تلاش‌ها بیشتر در جهت گسترش فرهنگ اپن‌سورس و نرم‌افزار آزاد بین عموم صورت می‌گیره تا جامعه‌ی برنامه‌نویسان. هنوز این فرهنگ بین برنامه‌نویس‌های ما جا نیفتاده. گواهش هم کم‌بودن نرم‌افزارهای اپن‌سورس فارسی زبان (چه ساخه‌ی فارسی‌زبان‌ها و چه برگردان فارسی شده) هستش. کتاب‌های آموزشی برای زبان‌های برنامه‌نویسی قابل استفاده در لینوکس خیلی کمه. ناشران ما از چاپ این‌جور کتاب‌ها خودداری می‌کنن با این تصور که اپن‌سورس جایی بین فارسی‌زبان‌ها نداره و چاپ این کتاب‌ها باعث ضرر و زیان می‌شه.

برنامه‌نویس‌های ما مدام انواع قفل‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری اختراع می‌کنن تا کسی نتونه بدون پرداخت پول از نرم‌افزارشون استفاده کنه. جالب‌تر از همه در این زمینه پروژه‌ی لینوکس شریف بود که لینوکس رو به طور مجانی دریافت کرده و با فارسی‌سازیش داره به قیمت چندین هزار تومن می‌فروشه. البته من کار بزرگ این‌ها رو در زمینه‌ی گسترش لینوکس بین موسسات و سازمان‌های دولتی و اداری انکار نمی‌کنم. ولی نمی‌دونم چه کسی حاضره سیستم‌عاملی که نمی‌شناسه رو با قیمت سی‌برابر ویندوز (توی ایران) خریداری کنه!

به هر حال امیدوارم این تفکر بین برنامه‌نویسان ما هم هر چه بیشتر گسترش پیدا کنه و …

** … به امید روزی که لینوکس رو روی هر کامپیوتری ببینیم **

لینک‌ها:

• جشن نصب اوبونتو در تهران، همزمان با روز جهانی آزادی نرم افزار
• جشن روز آزادی نرم‌افزار و نصب اوبونتو در تهران
• جشن‌های نصب (ویکی کاربران ایرانی اوبونتو)
• جشن روز آزادی نرم افزار و نصب اوبونتو در تهران (وب نوشت های مرد مرده)
• جشن روز آزادی نرم‌افزار در اصفهان (اصفهان‌لاگ)

وبلاگ‌ها:

• جشن روز آزادی نرم‌افزار و نصب اوبونتو در تهران «مداد آی‌تی»
• جشن روز آزادی نرم‌افزار و نصب اوبونتو در تهران «شمع کوچک»
• جشن روز آزادی نرم‌افزار و نصب اوبونتو در تهران «گویا آی تی»
• جشن بزرگ اپن سورس در ایران «KP-Tools»
• جشن اوپن سورس «مزيدی»
• فستیوال نصب اوبونتو در تهران «لوکادیوم»
• جشن روز آزادی نرم‌افزار و نصب اوبونتو در تهران«P30Design»

به وبلاگ‌ها و نوشته‌های همدیگه در این زمینه ترک‌بک بفرستید تا هر چه بیشتر به چشم بیاد.

این‌ها پرسش‌هایی هستند که برای یک طراح یا توسعه‌دهنده‌ی وب تازه‌کار (یا به بیان بهتر، تازه وارد اجتماع شده) ممکنه پیش بیاد. در ادامه‌ی مطلب قبلی در مورد ۹ راه برای پیشرفت، این‌بار سعی می‌کنم منابع معتبر و مشهور طراحی و توسعه‌ی وب رو که در سطح جهانی معروف هستند، تا حد امکان معرفی کنم. کجاها رو بخونیم و از کجاها یاد بگیریم.

لازم به گفتن نیست که این لیست به هیچ وجه قرار نیست تمام منابع موجود در وب رو در بر بگیره، به دو دلیل. یکی این که خود من خیلی وقت نیست با جامعه‌ی طراحان و توسعه‌دهندگان وب آشنا شده‌م و دلیل مهم‌تر این که تعداد این منابع اون قدر زیاد هست که توی یه تک پست نگنجه. به همین خاطر فقط چند منبعی که در سطح جهانی و برای همه‌ی توسعه دهندگان و طراحان معتبر هست رو معرفی می‌کنم و تاریخچه و توضیح کوتاهی در مورد هر کدوم می‌دم.

* دو تا نکته رو اینجا بگم البته چون توی فید هم نمایش داده میشه. یکی این که آدرس فید به فیدریدر منتقل شده آدرس رو اصلاح کنید.
* و یکی هم این که واقعا نمی‌تونم فید رو نشکنم. همین مقاله‌ای که فکر می‌کردم کوتاه در بیاد خیلی طولانی‌تر از حد انتظارم شد برای همین صفحه‌ی اصلی فوق‌العاده کش میاد.

W3C: World Wide Web Consortium

«کنسرسیوم جهانی وب مهم‌ترین سازمان بین‌المللی استاندارد برای وب است. جایی که سازمان‌های عضو، اعضایی تمام وقت در آن دارند تا با همکاری یکدیگر استانداردهای وب را توسعه دهند. تا مارس ۲۰۰۷ این کنسرسیوم دارای ۴۴۱ عضو بوده است. ریاست W3C به عهده‌ی سر تیم برنرز-لی، نویسنده‌ی اصلی استانداردها و مفاهیم پایه‌ای URL ،HTTP و HTML می‌باشد.

W3C، کنسرسیوم جهانی وب در اکتبر سال ۱۹۹۴ توسط تیم برنرز-لی در لابراتوار علوم کامپیوتر انستیتو فناوری ماساچوست و با حمایت سازمان دفاع از پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته بنیان‌گذاری شد. این کنسرسیوم با هدف ایجاد سازگاری و توافق بین توسعه‌دهندگان وب برای پذیرش و پیروی از استانداردهای تعیین‌شده شروع به کار کرد. پیش از به‌وجود آمدن W3C، نسخه‌های مختلف و ناسازگاری از HTML ارائه شده بود و بیم آن می‌رفت که صفحات وب ناسازگار در سطح وب گسترش یابد. بنابراین کنسرسیوم روی کار آمد تا همه‌ی این ارائه‌دهندگان نسخه‌های مختلف را به پیروی از یک استاندارد وادار کند.

امروزه، این کنسرسیوم به طور مشترک، به دست لابراتوار علوم کامپیوتر و هوش مصنوعی MIT در آمریکا، کنسرسیوم پژوهش‌های ریاضی و انفورماتیک اروپا در فرانسه و دانشگاه کیو در ژاپن اداره می‌شود.

برگرفته از ویکیپدیا
این ورودی در ویکیپدیای فارسی ناقص است. آن را گسترش دهیم!

همون‌طور که احتمالا می‌دونید و اینجا هم گفته شد، W3C منبع اصلی کلیه‌ی استانداردهاییه که امروزه ما شاید بدون این که حتی متوجه باشیم از اون‌ها استفاده می‌کنیم. اگه می‌خواید بدونید استانداردهای وب چیا هستند، اگه چیزهایی مثل XHTML 2 یا CSS 3 رو دیدید و می‌خواید بیشتر در موردشون بدونید، این‌جا معتبرترین جاست. آخرین استانداردهایی که برچسب «توصیه‌شده» و در مرورگرها پیاده سازی شده‌ن رو می‌تونید از اینجا با فرمت‌های مختلفی از جمله PDF دریافت کنید.

اعضای این کنسرسیوم به طور عمده پژوهشگرهای علوم کامپیوتر در دانشگاه‌های معتبر دنیا هستند. یعنی کسانی که معمولا به یه نقطه خیره می‌شن و فکر می‌کنن!!

A List Apart Magazine

«A List Apart یک مجله‌ی اینترنتی برای طراحان وب است. این وب‌نامه، موضوعات مختلف و گوناگونی را در بر می‌گیرد و استفاده از استانداردهای وب در فرایند طراحی را تبلیغ می‌کند. معمولا مقالات آن را نویسندگان میهمان می‌نویسند که عضو هیئت تحریریه نیستند.

ALA توسط نویسنده، سخن‌ران و طراح مشهور وب، جفری زلدمن بنیان نهاده شد. این مجله، ابتدا در سال ۱۹۹۷ به صورت یک لیست پستی کار خود را با زلدمن و برایان م. پلاتز آغاز کرد و یک سال بعد، در سال ۱۹۹۸ به صورت یک وب‌سایت درآمد. ALA به هر کسی اجازه می‌دهد برایش مقاله بفرستد، آنگاه ادیتورهای مجله مقالات ارسالی را بازبینی می‌کنند و در صورت صلاح‌دید در شماره‌های آینده منتشر می‌نمایند. …»

برگرفته از ویکیپدیا
این ورودی در ویکیپدیای فارسی وجود ندارد. آن را بسازیم!

A List Apart یا به اختصار ALA را می‌توان به عنوان معتبرترین نشریه‌ی اینترنتی و همچنین یکی از معتبرترین منابع موجود بر روی وب در زمینه‌ی طراحی وب با استفاده از استانداردها دونست. اغلب نویسندگان این مجله از بزرگان و پیش‌کسوتان صنعت طراحی وب هستند. کسانی مثل شخص آقای جفری زلدمن (کتاب «طراحی بر مبنای استانداردهای وب» نوشته‌ی ایشونه)، آقای هاکان ویوم لی (که وی را به عنوان پدر CSS می‌شناسند. البته تلفظ نام ایشون کار مشکلیه!)، آقای جف کرافت (نویسنده، سخن‌ران و طراح مشهور دیگر وب و صاحب پروژه‌ی django)، خانم الیزابت کاسترو (که کتاب آموزش HTMLش در بازارهای ایران به وفور یافت می‌شه!) و دیگر کسانی که می‌شه گفت موهاشون رو در این راه دارن سفید می‌کنن.

هر مقاله‌ای که در این مجله منتشر می‌شه، لینکی برای بحث و گفتگو هم داره که دنبال کردن اون‌ها هم خالی از لطف نیست. ALA گاه‌نامه‌ست و زمان انتشار مشخصی نداره. با این حال حداقل ماهی یک بار یه شماره منتشر می‌کنند. در هر شماره دو مقاله. و فکرش رو بکنید، تا امروز که من این پست رو می‌نویسم شماره‌ی ۲۴۴م این مجله منتشر شده. احتیاجی به اعمال ریاضی نیست تا متوجه بشیم چه منبع عظیمی از اطلاعات درست بغل گوش ما بوده و ازش بی خبر بودیم!

9rules Network

«شبکه‌ی 9rules یک جامعه‌ی آنلاین برای وبلاگ‌ها و وبلاگ‌نویس‌هاست. در سال ۲۰۰۶ آنها جایزه‌ی بهترین کامیونیتی آنلاین سال را در SXSWi به خود اختصاص دادند.

9rules هم‌اینک متشکل از افزون بر ۳۰ کامیونیتی مختلف است با موضوعاتی از قبیل بازی، کامپیوترهای اپل، طراحی وب و وب ۲.۰. همینطور بیش از ۲۰۰ عضو اصلی دارد که تک تک آنها از میان هزاران کاربر ثبت‌شده در آن انتخاب و دست‌چین شده‌اند.

این شبکه در سال ۲۰۰۳ بر مبنای ۹ قانون بنیادی بنا نهاده شد. پل اسکریونز، مایک راندل و متیو اُلیفانت در ابتدا گروه بنیان‌گزاران 9rules را تشکیل می‌دادند اما در حال حاضر متیو الیفانت جای خود را به تایم وایت داده است. …»

برگرفته از ویکیپدیا و 9rules
این ورودی در ویکیپدیای فارسی وجود ندارد. آن را بسازیم!

این شبکه همون‌طور که گفته شد، جایی برای وبلاگ‌نویس‌هاست. احتمالا در بعضی وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌ها با آرم Proud Member of 9rules برخورد کرده‌اید. این افراد اعضای دست‌چین‌شده و انتخابی 9rules هستند. یعنی کسانی در کار خود بیشتر از دیگران ۹ قانون بنیادی 9rules را در نظر گرفته‌اند. این افراد در وبلاگ‌نویسی فعالند و اطلاعات تازه رو در اختیار خوانندگان خود قرار می‌دن.

کامیونیتی طراحی وب 9rules نزدیک به ۵۰ عضو اصلی داره که همگی از تحصیل‌کردگان طراحی وب هستند. بعضی‌هاشون هنوز دانشجوئن. افرادی خلاق و با استعداد که می‌شه گفت قلب تپنده‌ی طراحی وب رو همین‌ها تشکیل می‌دن. در واقع شاه‌راه جریان اطلاعاتی طراحی وب از این کامیونیتی می‌گذره.

بر خلاف اعضای دو وب‌سایت قبلی که همگی افراد پیش‌کسوت و با سابقه بودند، اعضای 9rules رو جوانانی تشکیل می‌دهند که بعضی‌هاشون قراره جای اون بزرگان رو بگیرند. بنابراین دنبال کردن مطالب عرضه‌شده توسط این دسته می‌تونه یکی از مهم‌ترین راه‌های دستیابی به تازه‌ترین اطلاعات روز دنیا باشه.

CSS Zen Garden: The Beauty of CSS Design

CSS Zen Garden یک منبع بسیار معتبر و شناخته شده در سطح وب است. این سایت ساخته شده تا جلوه‌گر آنچه که با طراحی بر اساس CSS ممکن است باشد. استایل‌شیت‌های گوناگونی از افراد مختلف در سرتاسر جهان در این وب‌سایت ثبت شده است که همگی برای تغییر نمای ظاهری یک فایل xhtml ثابت و یک‌سان به کار می‌روند و جلوه‌های گوناگون و خیره‌کننده‌ای خلق می‌کنند. به جز فایل CSS که از منابع خارجی است، فایل xhtml ثابت است و هیچ تغییری نمی‌کند. تمام تفاوت‌های ظاهری که در طرح‌های این سایت به چشم می‌خورند از استایل‌شیت‌های متفاوت و با استفاده از طرح‌های گرافیکی گوناگون ناشی شده‌اند. این وب‌سایت تاکنون به چند زبان ترجمه شده‌است.

در سال ۲۰۰۵ کتابی با عنوان The Zen of CSS Design، توسط سازنده‌ی CSS Zen Garden آقای Dave Shea و خانم Molly Holzschlag طراح وب منتشر شد. این کتاب ۳۶ طرح برگزیده‌ی سایت را به نمایش می‌گذارد.

آقای Shea در مورد این گالری در صفحه‌ی اصلی آن می‌گوید: «روزی این مجموعه یک جاذبه‌ی تاریخی می‌شود. آن روز امروز نیست.»

برگرفته از ویکیپدیا و CSS Zen Garden
این ورودی در ویکیپدیای فارسی وجود ندارد. آن را بسازیم!

اگه به دنبال خیره‌کننده‌ترین طراحی‌های وب هستید این سایت در اختیار شماست! نکته‌ی بسیار جالبی که در مورد این سایت وجود داره و بهش هم اشاره شد، اینه که xhtml کاملا ثابت و دست‌نخورده باقی می‌مونه. کسانی که در این گالری طرحی می‌فرستند فقط یه فایل سی‌اس‌اس به همراه تصاویر به کار رفته رو ارسال می‌کنند. xhtml بسیار هوشمندانه و جالب طراحی شده به طوری که به طراح قابلیت استایل‌دهی برای تقریبا هر جایی از صفحه رو می‌ده.

به شخصه می‌تونم بگم اگر امروز چیزی از سی‌اس‌اس می‌دونم بخش بزرگیش رو مدیون این گالری هستم. تصور کنید صدها طراح و گرافیست وب طرح‌هاشون رو به این گالری می‌فرستند. اکثر این‌ها فقط گرافیست نیستن بلکه با سی‌اس‌اس هم آشنایی زیادی دارن و هر کدوم از اون‌ها تکنیک‌های خاص خودش رو داره. تصور کنید که تمام این‌ها در یک‌جا جمع شده‌ن و در اختیار شما قرار دارند! به عنوان یک طراح و توسعه‌دهنده‌ی وب اگه این طرح‌ها رو مورد بررسی قرار ندیم کم‌لطفی به خودمون کردیم!

البته الان نزدیک به یک سالی می‌شه که طرح‌های جدید در این سایت ثبت نمی‌شن. گویا به خاطر مشکلات و کمبود وقت خود آقای Dave Shae هستش این مسئله. تا امروز و تا زمان نوشتن این مطلب، ۱۹۹ طرح رسمی و صدها طرح غیررسمی در این وب‌سایت ثبت شده‌ن.

چه جاها و منابع دیگری بر روی وب موجودند؟

علاوه بر چهار منبعی که بالا بهشون اشاره‌های کوتاهی داشتم (و واقعا باید ارزش تک تک این‌ها رو عمیقا درک کرد) منابع بسیار زیاد دیگه در سرتاسر وب وجود دارند که پیدا کردنشون هم اصلا سخت نیست. در واقع اون‌قدر زیادن که آدم می‌مونه کدوم رو اول بخونه. با این حال دو منبع دیگه که برای طراحان و برنامه‌نویسان وب می‌تونه جالب باشه و به نسبت منابع بالا کمتر مورد توجه هستن رو اینجا معرفی می‌کنم:

Smashing Magazine :Smashing Magazine یک مجله‌ی اینترنتی دیگه‌ست که عمدتا کارش کلکسیون جمع کردنه! در مورد هر موضوعی از طراحی وب و هنر گرافیک بخواید روی این وب‌سایت می‌تونید کلکسیونش رو پیدا کنید. گاهی این کلکسیون‌ها به معنای واقعی خیره کننده و جذاب و دلربا هستن. گاهی هم واقعا بدرد بخور. دوست ندارم بیشتر چیزی بگم. بهتره در عمل ببینید و لذت ببرید.

CSS Drive News: این وب‌سایت مثل یه جور «سیاره» می‌مونه (البته واقعا این طور نیست و افراد لینک ثبت می‌کنن) که اخبار و اطلاعات جدید در مورد توسعه‌ی وب رو از وب‌سایت‌های مختلف و گوناگونی جمع می‌کنه و در اختیار قرار می‌ده. مشابه سایت بالاترین این سایت هم برای هر خبرش امتیاز‌بندی داره که خوب البته اصل خبرها معمولا اون‌قدر جذاب هستن که افراد کمی بهشون امتیاز می‌دن!! بیشتر اخبار این وب‌سایت درباره‌ی تکنیک‌های جدید ترکیب CSS و JavaScript هستش. چیزهایی مثل منوها و غیره که در سایت اصلیش هم یک گالری از همین نمونه‌ها داره. با این حال از وب‌سایت‌های دیگه هم مطالبی که به نظرش جالب بیاد رو لینک میده که گاهی بسیار جالب هستند. شماره‌های جدید ALA هم به محض اومدن اینجا لینک می‌شن.

به نظر من اتفاقا برعکس، وردپرس دات ارگ بیشتر از هر سیستم مدیریت وبلاگ اپن‌سورس دیگری، در فضای وب فارسی مورد استفاده قرار گرفته. برای روشن‌تر شدن موضوع، بهتره «فضای وب فارسی» رو تعریف کنیم ببینیم اصلا چی هست.

فضای وب فارسی

فضای وب فارسی مجموعه‌ی تمام محتوای فارسی‌زبان موجود در سطح وب تعریف می‌شه. واضحه که تمام این فضا در بحث ما نمی‌گنجه، بنابراین بهتره از «وبلاگستان فارسی» صحبت کنیم. وبلاگستان فارسی به نظر من سه دسته‌ی کلی داره:

1. وبلاگ‌هایی که توسط سرویس‌های رایگان داخلی از جمله پرشن‌بلاگ و بلاگ‌فا میزبانی می‌شن.
2. وبلاگ‌هایی که از سرویس‌های رایگان غیرداخلی از جمله بلاگر و وردپرس دات کام استفاده می‌کنن.
3. وبلاگ‌هایی که دامنه‌ی مخصوص به خودشون دارن و بابت نگهداریشون پول پرداخت می‌شه.

حتماً با من هم‌عقیده هستید که بخش عمده‌ی وبلاگستان فارسی رو دسته‌ی اول تشکیل می‌ده. آمارهای سرویس‌های داخلی، صرف نظر از اغراق‌های احتمالی، گویای این مطلبه که عمده وبلاگ‌نویسان ایرانی از این سرویس‌ها برای وبلاگ‌نویسی استفاده می‌کنن. وبلاگ‌نویسان عضو این دسته، جوانان ایرانی داخل کشور هستند که اکثراً در زمینه‌ی وب (و نه لزوماً کامپیوتر به طور کلی) آگاهی پایینی دارند. گواه این مطلب، موضوعات مختلف و گوناگونیه که در وبلاگ‌های این دسته وجود داره.

در مقابل وبلاگ‌های دو دسته‌ی بعدی قرار می‌گیرن که می‌شه گفت بخش بزرگ آی‌تی نویسان وبلاگستان فارسی هستند. یعنی کسانی که با داشتن آگاهی در زمینه‌ی وب، هاستینگ و حداقل شناخت از سیستم‌های مدیریت محتوا، وردپرس (چه دات کام چه دات ارگ) یا بلاگر یا موویبل‌تایپ یا دیگر ابزارها رو انتخاب کرده‌اند.

جایگاه وردپرس دات ارگ کجاست؟

در این بین، وردپرس دات ارگ، ابزاریه که فقط می‌تونه مورد استفاده‌ی دسته‌ی سوم قرار بگیره. یعنی کسانی که فضا و دامنه‌ای می‌خرند و برنامه‌ی مدیریت وبلاگ دلخواه خودشون رو نصب می‌کنن. تجربه‌ی شخصی من از وبلاگستان فارسی در این چندسالی که با وب فارسی آشنا شده‌م، بهم می‌گه وردپرس در بین این دسته، جایگاه بالایی داره.

نویسندگان دسته‌ی سوم، بیشتر یا با موضوعات مختلف اینترنت و کامپیوتری می‌نویسن یا با موضوعات سیاسی. در بین سیاسی‌نویسان، موویبل‌تایپ بیشتر دیده می‌شه و در بین دسته‌ی دیگه، که تعدادشون هم کم نیست، وردپرس.

خوب پس اگر وردپرس مورد استفاده قرار می‌گیره دیگه …

… مشکل چیست؟

به گمان من مشکل عدم شناخت کافی دسته‌ی اول از سیستم‌های مدیریت وبلاگ مثل وردپرس و موویبل‌تایپ نیست. مشکل خیلی پایه‌ای‌تره. مشکل‌های ما چندتا هستند:

• اول، مفهوم وبلاگ‌نویسی برای ما هنوز جا نیفتاده. وبلاگ‌های تازه به‌روزشده‌ی بلاگ‌فا یا پرشن‌بلاگ رو ببینید؛ چندتاشون ارزش داشتن نام «وبلاگ» رو دارن؟!
• دوم، پرداخت پول برای داشتن یه وب‌لاگ و وب‌سایت شخصی، اون طور که باید و شاید، در منطق اقتصادی ما نمی‌گنجه! مثلاً می‌گیم «بیست هزار تومن بدم که یه وبلاگ داشته باشم؟ می‌خوام نداشته باشم!»
• سوم، هاستینگ در ایران تبدیل شده به یه جور دلالی! یعنی نمایندگی از خارج از کشور بگیر ارزون بخر گرون بفروش!
• چهارم، هاستینگ‌های ما یا CMSهای اپن‌سورس رو ندارن، یا اگه دارن هم نسخه‌ی قدیمیه و هم هیچ گونه پشتیبانی براشون ارائه نمی‌دن. بنابراین حتی اگه وبلاگ‌نویسی دوست داشته باشه توی فضا و دامنه‌ای مخصوص به خودش بنویسه، باید خودشم بره یاد بگیره که سیستم‌های مدیریت وبلاگ چیا هستن و چطور باید نصبشون کرد. فکر کنم موافق هستید، کسی که در زمینه‌ی کامپیوتر تخصصی نداره با دیدن این همه مشکل، به ناچار به سرویس‌های داخلی روی میاره.

با این حساب، من فکر می‌کنم اگه اگه قرار باشه تبلیغی صورت بگیره، و فرهنگ‌سازی انجام بشه، باید در درجه‌ی اول در این زمینه‌های پایه‌ای و اساسی باشه. و بعد به معرفی و تبلیغ سیستم‌های مدیریت وبلاگ پرداخته بشه.

چرا تبلیغ برای مهاجرت از دسته‌ی اول؟

چرا؟ مگر استفاده از سرویس‌های داخلی چه عیبی داره؟ آیا ما غرب‌زده و اجنبی هستیم که برای مهاجرت تبلیغ می‌کنیم؟! نه. به طور کلی در وب واژه‌هایی مثل «داخلی» و «خارجی» مفهوم خودشون رو از دست می‌دن. سرویس‌های داخلی و خارجی هم به همین شکل معنایی ندارند. استفاده از هیچ سرویسی هم منع یا مشکلی به همراه نداره. پس دلیل اصرار برای مهاجرت از دسته‌ی اول چیه؟

من فکر می‌کنم، جدا از اینکه به شخصه، مفهوم اپن‌سورس و محتوای آزاد رو بیشتر می‌پسندم، دلیل مهمی که برای مهاجرت از دسته‌ی اول و سرویس‌های داخلی وجود داره مشکلاتیه که خود این سرویس‌ها دارن. آقای مزیدی در طی چندین پست سعی کرده‌ن مشکلات این‌ها رو مطرح کنن.

من معتقدم این سرویس‌های داخلی، عامل خیلی از عقب‌موندگی‌ها و مشکلاتی که بالا گفتم هم هستن. که خوب البته وارد بحثش نمی‌شم، شاید پست جداگونه‌ای در موردشون زدم.

“… عزيز ( يا عزيزانی ) همانند نمونه‌های بالا سايتي راه‌اندازی كنند كه اين نمونه‌ها را يكجا گردآوری و ليست كرده باشد. …”

پیشنهاد فوق‌العاده‌ایه آقای مزیدی. من فکر می‌کنم هیچ‌کس بهتر از خود شما هم نمی‌تونه این کار رو انجام بده. با ذوق و شوقی که شما دارید من مطمئنم بهترین هستید. بنابراین منم یه پیشنهاد دارم! اونم این که شما یه سایت راه‌اندازی کنید و این نمونه‌ها رو گردآوری کنید. اطمینان خیلی‌ها حاضر می‌شن هم‌کاری کنن. خود من می‌تونم توی راه‌اندازی اولیه‌ش کمک کنم.

* (الان که من این مقاله رو می‌نویسم چند ساعتی می‌شه که نسخه‌ی 0.5 هم اومده و نویسنده از امکانات آینده در نسخه‌ی 0.6 هم صحبت کرده.)
* برای اطلاعات بیشتر در مورد به وبلاگ مرتضی الوانی مراجعه کنید که توضیحات کاملی داده و تنها فارسی‌زبانی روی وب بود که من دیدم در مورد blueprint نوشته. (منم دوم! )

فریم‌ورک همیشه خوبه؟

فریم‌ورک، مجموعه‌ای از کتاب‌خانه‌ها، ابزارها و تعریف‌هایی است که به ما کمک می‌کنن در زمان کمتری کار بیشتر و مؤثرتری انجام بدیم. از جمله فریم‌ورک‌های وب، می‌شه از jQuery ،Prototype و YUI برای جاوا اسکریپت، و CakePHP برای PHP نام برد. در زمینه‌ی برنامه‌نویسی غیر وبی مثلا برنامه‌نویسی تحت ویندوز، می‌شه .NET Framework مایکروسافت رو مثال زد که حجم عظیمی از کدهای نوشته‌شده رو در اختیار برنامه‌نویس قرار می‌ده.

همه‌ی این فریم‌ورک‌ها، چارچوب‌های یکپارچه و کارآمدی رو در اختیار برنامه‌نویس قرار می‌دن تا بتونه با نوشتن کدهای کمتر کار بیشتری انجام بده. عالی به نظر می‌رسه. هرچند نکته‌ی ظریفی هم اینجا وجود داره که نباید از نظر پنهان بمونه: استفاده از فریم‌ورک‌ها به طور کلی، برنامه‌نویس رو از کارهای پشت صحنه دور و گاه بی‌اطلاع نگه می‌داره. من فکر می‌کنم آدم همیشه باید زیربنا رو بدونه. این که از فریم‌ورک‌ها استفاده کنیم و ندونیم چطور کار می‌کنن، اطلاعات ما رو به همون فریم‌ورک‌ها محدود می‌کنه. به همین خاطر من همیشه استفاده از فریم‌ورک‌ها رو وقتی می‌پسندم که یا خودم نوشته باشم یا بدونم توش چه خبره؛ به خصوص در زمینه‌ی وب.

علاوه بر این، همون‌طور که وبلاگ MondayByNoon هم در پست اخیرش اشاره کرده، معمولا در بیشتر فریم‌ورک‌ها حجم عظیمی از کد نوشته شده بدون استفاده می‌مونه. این مسئله در برنامه‌نویسی سمتٍ سرور (Server-Side) مثل PHP مشکلی ایجاد نمی‌کنه. چون فقط بخش‌هایی include می‌شن که مورد استفاده قرار می‌گیرن. بنابراین مشکل به طور خاص متوجه فریم‌ورک‌های سمتِ کلاینت از جمله فریم‌ورک‌های جاوا اسکریپتی می‌شه. چرا که حجم احتمالا زیادی از کد باید به کلاینت منتقل بشه برای فراخوانی فقط چند تابع!

با وجود این مشکلات و همین‌طور مشکلات دیگه‌ای که استفاده از فریم‌ورک‌ها داره، ایده‌ی فریم‌ورک جالبه و منم موافقم که چقدر در کم‌کردن کارا مؤثرن. خودم هم خیلی وقتا از فریم‌ورک‌ها استفاده می‌کنم. اما…

… فریم‌ورک برای سی‌اس‌اس دیگه چه صیغه‌ایه؟!

در واقع موضوع از دوازدهم ژوئن با مقاله‌ای شروع شد که جف کرافت توی شماره‌ی ۲۳۹ مجله‌ی A List Apart نوشت؛ تحت عنوان «فریم‌ورک برای طراحان». در این مقاله، نویسنده قصد داشته مفهوم فریم‌ورک رو به طراحی وب تعمیم بده و توضیح می‌ده که چه طور می‌شه کارهای تکراری رو در قالب یه فریم‌ورک درآورد، چه چیزهایی رو می‌شه به این صورت درآورد و سودمندی‌های این کار چیه. (بهتون توصیه می‌کنم این مقاله رو بخونید.) آقایی به نام Olav Bjorkoy هم با خوندن این مقاله، طرح پیشنهادی نویسنده برای فریم‌ورک رو در قالب پروژه‌ی blueprint اجرا کرده.

حالا سوال اینه که آیا یک سی‌اس‌اس فریم‌ورک هم می‌تونه مثل فریم‌ورک‌های جاوا اسکریپتی باشه؟ یعنی آیا می‌شه یک چارچوب کاری مثل blueprint ساخت که برای همه قابل استفاده باشه بشه پروژه‌ها رو بر اساسش توسعه داد؟ من معتقدم که نه.

به نظر من نمی‌شه از یه ساختار از پیش نوشته شده برای نوشتن استایل‌شیت‌ها استفاده کرد. css و xhtml دو چیز جدا از هم‌دیگه نیستن. نمی‌شه xhtml رو در یه قالب استایل‌شیت برد و محدود کرد. هر پروژه و کاری xhtml مخصوص به خودشو داره. classها و idهای مخصوص به خودشو داره که با توجه به پروژه به شکل مفهومی نام‌گذاری شده‌ن. استفاده از یه فریم‌ورک مثل blueprint باعث حذف بیشتر این نام‌گذاری‌ها به صورت مفهومی می‌شه. با نگاه کردن به فایل‌های نمونه‌ای که توی ورژن ۰٫۵ گذاشته شده‌ن این موضوع کاملا مشهوده که با نگاه کردن به کد هیچ برداشتی از محتوای هر بخش نمی‌شه داشت. و همون‌طور که MondayByNoon اشاره می‌کنه، این یعنی عمل کردن ضد یکی از اهداف اصلی پروژه‌ی استانداردهای وب: ساختن xhtmlهایی با بار معنایی بالا.

از طرف دیگه، یادگیری فریم‌ورک رو باید بررسی کرد. آیا وقتی که صرف یادگیری و یادآوری سی‌اس‌اس فریم‌ورک می‌کنیم به استفاده ازش میارزه؟ وقتی که xhtml به صورت مفهومی و با تعریف کلاس‌ها و idهای معنادار نوشته نشده باشه، و قرار باشه از یه فریم‌ورک با نام‌های خاص استفاده کنیم یادگیری این نام‌ها احتیاج به زمان نسبتاً زیادی داره. از طرفی هر یادگیری (که در واقع همون حفظ کردن می‌شه) احتیاج به تکرار برای یادآوری داره که اینم خودش با صرف مقداری وقت همراه می‌شه.

ایده‌ی یه فریم‌ورک برای سی‌اس‌اس به طور کلی یه مشکل اساسی داره که قبلا به طور کلی برای همه‌ی فریم‌ورک‌ها بهش اشاره شد. ولی در مورد سی‌اس‌اس نمود بیشتری پیدا می‌کنه. سی‌اس‌اس زبانیه که باید عمیقا فهمیده و درک بشه. باید پله پله و گام به گام پیش رفت و سی‌اس‌اس رو فهمید. از طرفی مفهوم و ایده‌ی فریم‌ورک بر این اساسه که مراحل کار رو کوتاه‌تر و ساده‌تر کنه. یعنی از روی چند پله بپره. ردکردن پله‌های سی‌اس‌اس بدون یادگیری و درک عمیقشون باعث می‌شه که به همون فریم‌ورک متکی بشید و نهایتا سی‌اس‌اس رو درست یاد نگیرید.

از چه چیزایی می‌شه دوباره استفاده کرد؟

من فکر می‌کنم جواب این سوال دقیقا توی مقاله‌ی آقای کرافت در A List Apart داده می‌شه. مطمئنا بخش‌هایی از کد هستند که همیشه و در هر پروژه‌ای تکرار می‌شن. در همین زمینه reset.css آقای اریک میر رو می‌شه مثال زد که نمونه‌ی خوبی از کدهای تکراری تنظیمات اولیه‌ی المان‌هاست. من فکر نمی‌کنم بیش از این حد در سی‌اس‌اس کدها تکرار بشن. مگر این‌که برای xhtml یکسانی نوشته بشن که بحث جداگونه‌ای داره. حتی در همین حد reset.css هم بخشی از تعریف‌ها بازنویسی (override) می‌شن. چه برسه به وقتی که شما از فریم‌ورکی استفاده بکنید که برای هر المانی که دستش رسیده کلی استایل تعریف کرده!

به هر حال هر کسی بعد از مدتی کار و کسب تجربه، برای خودش یه فریم‌ورک درست می‌کنه که به عنوان شروع پروژه‌هاش استفاده می‌شه. blueprint هم حاصل تجربه‌های نویسنده‌ش هستش که خود گامی فراتر گذاشته و با کمی تغییرات اونو منتشر کرده.

blueprint به چه دردی می‌خوره؟

من معتقدم چه blueprint چه YUI و چه هر فریم‌ورک دیگه‌ای نکات مثبت و قابل توجه زیادی داره که نباید نادیده گرفته بشن. درسته که من ایده‌ی استفاده از کل سی‌اس‌اس فریم‌ورک رو دوست ندارم، با این حال فکر می‌کنم این فریم‌ورک‌ها پر از ایده‌ها و موارد جالب توجهی هستن که هر کدوم رو می‌شه در جای خودش به کار برد. می‌شه فریم‌ورک‌های کوچک‌تری درست کرد که با بخش‌هایی از همین فریم‌ورک‌های بزرگ ساخته شده باشه. و مهم‌تر از همه این که می‌شه ازش کلی چیز یاد گرفت.

خلاصه اینکه…

… blueprint ایده‌ی جالبیه. حداقلش باعث شد ملت فریم‌ورکای شخصی خودشونو رو کنن این وسط ماها چیز یاد بگیریم! صدای فریم‌ورک دیگری نام Tripoli هم به گوش می‌رسه. باید بررسی بشه. ولی خوب… هیچی مثل نوشتن سی‌اس‌اس از پایه و کلنجار رفتن با مرورگرهای آدم‌نشو حال نمی‌ده!

پی‌نوشت: من این جوریم: یا نمی‌نویسم یا وقتی می‌خوام بنویسم شب نمی‌خوابم هفت ساعت می‌شینم تا بخوام چهارتا خط بنویسم!

البته من توصیه می‌کنم اصل مقاله رو به زبان انگلیسی بخونید، چون ترجمه‌ی من اصلا خوب نیست و احتمالاً حتی عنوان این مقاله هم جالب ترجمه نشده! خود نویسنده، خیلی بهتر از این ترجمه تونسته مطلبش رو بیان کنه. من بیشتر سعی کردم اصل موضوع رو انتقال بدم.

«… این لیست از جنبه‌ی تکنیکی و فنی دوری می‌کند و بیشتر به موضوعات کلی فرایند کاری شما می‌پردازد.

به درستی بدانید که چه کاری انجام می‌دهید

طراحی و توسعه‌ی وب یک هنر است. تاه‌کار و حرفه‌ای دارد. متأسفانه٬ تا جایی که برای عموم اهمیت دارد٬ یک وب‌سایت را می‌توان تنها با چند کلیک در Word ساخت. به عنوان یک حرفه‌ای٬ شما باید به کار خود ببالید٬ و این بالیدن را به کاری که تولید می‌کنید انتقال دهید. برای تحقیق و پژوهش در زمینه‌ی کاری‌تان وقت بگذارید. حجم وسیعی از اطلاعات٬ چه فنی و چه غیرفنی٬ سرتاسر وب را در بر گرفته‌اند. همانند هر حرفه‌ی دیگری٬ کار شما شایسته‌ی پژوهش است تا پشتیبان آن باشد. حرفه‌ی خود را بشناسید.

تا آنجا که می‌توانید٬ بخوانید

بهترین و تواناترین طراحان و توسعه‌دهندگان وب در هر ساعتی از شبانه روز٬ چه به طور مستقیم و چه غیر مستقیم٬ در دسترس هستند. این پیش‌بران صنعت وب٬ پیوسته بخش وسیعی از اطلاعات خود را در دسترس عموم قرار می‌دهند. بیشتر آنها وب‌سایت یا وبلاگ شخصی (همینطور حرفه‌ای) دارند. خیلی‌هایشان کتاب‌های کاملی نیز منتشر کرده‌اند؛ بعضی از آن‌ها بهترین منابعی هستند که می‌توانید داشته باشید. ما در موقعیتی استثنایی هستیم که می‌توانیم آخرین و بهترین اطلاعات را به محض منتشرشدن بخوانیم. رو به جلو گام بردارید٬ فیدها را دنبال کنید٬ توصیه‌ها را برای مطالعه‌ی بعضی کتاب‌ها جدی بگیرید٬ و تا آنجا که می‌توانید٬ بخوانید.

تا آنجا که می‌توانید٬ بنویسید

پس از خواندن مقاله‌ها٬ کتاب‌ها٬ پست‌ها و چیزهای دیگر٬ زمانی را برای ارائه‌ی نظرات خود بگذارید. لازم نیست حتماً بزرگ باشند. اگر سوالی برایتان پیش آمده٬ بپرسید. اگر نظر مناسبی دارید٬ آن را ارائه دهید. درگیر کردن خودتان٬ باعث خواهد شد تا سریع‌تر در مورد هر سوالی که دارید به نتیجه برسید. اگر چیزهای زیادی برای گفتن دارید٬ یک وبلاگ بسازید٬ مطلب یا مقاله‌ای بنویسید و در آن منتشر کنید. این مشارکت شما٬ به طراحان/توسعه‌دهندگانی که در آینده با همین سوال‌ها مواجه می‌شوند کمک خواهد کرد.

تا آنجا که می‌توانید صحبت کنید

بحث و گفتگو، روش مهم دیگریست که می‌توانید از طریق آن اطلاعات به‌دست آورید. اطلاعاتی که ممکن است به طور عادی با آن‌ها برخورد نکنید. چه به صورت رودررو، با یک برنامه‌ی پیام‌رسان فوری و یا در یک انجمن گفتگو، من این روش را بسیار عالی یافته‌ام تا دیدگاهم را نسبت به چیزهای مختلف وسیع‌تر کنم. در بعضی گفتگوها، نقطه‌نظرهای کاملاً متفاوتی را یافته‌ام، و شیوه‌ی انجام‌دادن کارهایم را تغییر داده‌ام و بهتر کرده‌ام. در بسیاری از مواقع، نظر یک شخص که درگیر مسئله نیست، می‌تواند همان گشاینده‌ی چشم شما به روی راه‌حل باشد که از اول به دنبالش می‌گشتید.

چیزهای جدید امتحان کنید

خیلی وقت‌ها آدم از عملکرد خود در انجام کارها راضی و خشنود می‌شود؛ چه در زمینه‌ی وب و چه دیگر زمینه‌ها. هنوز برای شما مشکلی به‌وجود نیاورده؛ پس اگر خراب نشده است، چرا درستش کنید؟  با این‌که در بسیاری موارد من نیز بر همین عقیده هستم، اما در مورد توسعه‌ی وب این‌طور فکر نمی‌کنم. هنگامی که پای وب به میان می‌آید، چیزها به سرعت تغییر می‌کنند و پیشرفت می‌کنند تا شما در مورد شیوه‌ی انجام کارهایتان کاملاً احساس راحتی داشته باشید.  تکنولوژی‌ها و تکنیک‌های جدید همیشه ثابت می‌کنند که موثرتر هستند. بعضی افراد واقعا باهوش، ابزارهایی را برای ما می‌سازند و کارهایی را برای ما انجام می‌دهند، و در تلاشند تا به تولید کارهایی با کیفیت بالاتر و کم‌هزینه‌تر کمک کنند. این خیلی خوب است که این پیشرفت‌ها را دنبال کنید، ولی یک گام دیگر نیز بردارید و آن‌ها را امتحان کنید. اگر فکر می‌کنید برای پروژه‌ی آینده‌تان نرم‌افزار دیگری بهتر عمل می‌کند، در صورتی که بودجه و زمان اجازه می‌دهند، آن را امتحان کنید. مقالات بسیاری وجود دارد در مورد چیزهایی مثل چگونه سی اس اس بهتری بنویسیم یا مقالاتی که شِمای کلی استایل‌شیت یک نفر را توضیح می‌دهند. من همیشه به دنبال شیوه‌هایی راه‌گشا برای انجام دادن کارها هستم. شیوه‌هایی که به نظر منطقی‌تر از چیزی برسند که حالا انجام می‌دهم.

نظم خود را حفظ کنید

ساماندهی و نظم، نه فقط در کار که در زندگی نیز، بسیار مهم است. این که بدانید چگونه نظم داشته باشید، به شما کمک می‌کند تا تمرکز خود را بر روی کارهایی که باید انجام دهید حفظ کنید. همچنین داشتن نظم به شما کمک می‌کند تا همیشه بتوانید کارها را انجام دهید. شما به عنوان یک طراح یا توسعه‌دهنده‌ی وب، تقریباً همه‌ی روز خود را پشت کامپیوترتان به سر می‌برید. سعی کنید زمانی را برای نظم‌دهی به آن بگذارید. در جایی که از آن برای همه‌چیز استفاده می‌کنید (کامپیوتر)، یک قرارداد نامگذاری و ساختار فایلی داشته باشید. ایمیل‌هایتان را به ترتیب کنید و اگر مسنجرتان مزاحم است، آن را خاموش کنید. دوست شما از کالج، می‌تواند بعداً آن عکس‌ها را برایتان بفرستد. کدهایتان نیز باید سامان‌دهی شوند. به عنوان مثال، همراه‌شدن با چارچوب کاری خوتان یا یک شرکت می‌تواند به طور قابل ملاحظه‌ای به بهتر انجام‌شدن کارها کمک کند.

وب‌سایت‌های بیشتری بسازید

همان‌طور که «کیل نیث» نیز در کتابش گفته، یکی از مهم‌ترین شیوه‌های پیشرفت شما به عنوان یک طراح یا توسعه‌دهنده‌ی وب این است که بیشتر کار انجام دهید. چه برای مشتری باشد و چه یک پروژه‌ی شخصی که طی چند ماه گذشته در ذهن داشته‌اید. برای تولید بهترین کاری که می‌توانید انجام دهید، زمان کافی قرار دهید، گویی می‌خواهید خودتان را نشان دهید و باید به آن افتخار کنید.

همچنان علاقمند به کارتان باشید

یکی دیگر از بهترین روش‌هایی که پیشرفت خود را بهبود بخشید، این است که همیشه درباره‌ی کاری که انجام می‌دهید، شور و اشتیاق داشته باشید. با دانستن این که شما کاری با کیفیت انجام می‌دهید که نماینده‌ی استعدادهای شماست، به خود آرامش بخشید.  هیچ‌چیز بهتر از واردشدن به حرفه، نمی‌تواند شور و اشتیاق شما را بالاتر ببرد. لذت بردن از کاری که انجام می‌دهید باعث می‌شود علاقه‌ی شما شغل شما باقی بماند. در طراحی و توسعه‌ی وب، هنگامی که به یک زبان یا تکنیک جدید می‌رسید، معمولا با اندکی ناامیدی و کندی همراه است. این ناامیدی را نشانه‌ی عزم خود حساب کنید. دقیقه‌ای به خود فرصت دهید و افکارتان را سامان‌دهی کنید، سپس دوباره به همان‌جایی بازگردید که رها کردید. شور و اشتیاق در کار بیشتر از هر چیز دیگری به شما کمک خواهد کرد که پربارتر و موثرتر کار کنید. و بی‌رغبتی و بی‌میلی شما را به توقفی سخت و دردناک خواهد کشاند.

همیشه سعی کنید بیشتر یاد بگیرید

و در نهایت، مهم‌ترین شیوه‌ای که می‌توانید پیشرفت خود را، به عنوان یک طراح یا توسعه‌دهنده، بهبود ببخشید، این است که همیشه در حال یادگیری باشید. حتی فکرش را هم نکنید که به اندازه‌ای که نیاز دارید می‌دانید؛ یا این‌که شما از خیلی‌ها بیشتر می‌دانید، بنابراین بهتر است که کنار بنشینید و همین مقدار کافی است. همیشه چیزی برای یاد گرفتن هست، برای کشف کردن. دانستنی‌ها در مورد وب فوق‌العاده وسیع است، و اصول و نظریه‌های بسیاری را در خود نهفته دارد که کاملا بی‌ربط به علوم کامپیوتر و اینترنت هستند. در دانسته‌های خود فروتن باشید و پیوسته تلاش کنید تا جایی که می‌توانید یاد بگیرید.»

جالبه، بعضی از این راه‌ها به هم مربوطن و عمل به یکی لازمه‌ی عمل به یکی دیگه‌ست. مثلا وقتی شما به کارتون علاقمند باشید، دوست دارید چیزهای جدیدی که در مورد کارتون هست رو یاد بگیرید، بنابراین همیشه در حال یادگیری هم هستید. از طرفی برای یاد گرفتن چیزهای جدید، باید «بخوانید» و خوندن مطالب می‌تونه باعث «نوشتن» و «بحث و گفتگو» هم بشه.

لیست جالبی بود. من فکر می‌کنم برای یه طراح یا توسعه‌دهنده‌ی وب، درک این نکات هرچند کوتاه و نمایه‌گونه، می‌تونه عامل موفقیت باشه.